Doğal kokunun faydaları

Prof. Dr. Erdem Yeşilada'nın yazısı:

İlkbahar geldi. Şüphesiz herkesin bahardan beklentileri farklı; geçen hafta sonu sahil yolu mangal yapanlar ile doluydu. Beni ilkbaharda doğada rengarenk açan çiçeklerin coşkusu ilgilendiriyor. İnsan içine bir canlılık, bir neş’e dolduğunu hissediyor. Soğuk kış günlerinden sonra doğa ile başbaşa kalabilmek güzel bir duygu; tabii henüz bir bina dikilmemiş alan bulabilirseniz! Acaba bitkilerin bu güzel görüntüleri ve kokuları ile hissettiğimiz olumlu duygular tamamen psikolojik mi?

GARDENYA VE KARANFİL

Yapılan çalışmalar, kokulu bitkilerin etkilerinin sadece psikolojik olmadığını, fizyolojik, davranış ve algılama yetenekleri üzerinde de doğrudan etkileri bulunduğunu ortaya koyuyor. Bir çiçeği kokladığımızda, burun içerisindeki mukus içerisinde çözünerek ve akciğerlerde bronşiollerden kana karışarak vücutta bazı genel etkiler sağlamaktadır. Çiçek kokularının limbik sisteme etki ederek bilhassa kavrama ve algılama yeteneğini etkilediğini ortaya koyan çeşitli yayınlar var. Mesela, gardenya bitkisi koklayanlarda sosyal davranışın geliştiği ve kişinin çekiciliğini arttığı, karanfilin canlı renginin yanı sıra gül ve leylak kokusu sıkılması ile müşterinin daha fazla ilgisini çektiği tespit edilmiş.

Çiçeklerin sadece kokusu değil, görüntüsü-nün de insan davranış ve algılamasında olumlu etkileri bulunuyor. Mesela, insanların çalıştığı yerlerin insan sağlığı bakımından önemini ortaya koyan bir çalışmada, bir serada çalışanların bir eğitim kurumunda çalışanlara göre stres seviyelerinin oldukça düşük olduğu, yüksek tansiyon riskinin azaldığı ve nabızlarının oldukça düşük olduğu belirlenmiş. Aynı durum öğrencilerin kapasitesi bakımından da önemli. Doğa ve çiçek görüntülerinin üniversite yurtlarında kalan öğrencilerin çalışırken dikkatini ve algılamasını artırdığı bildiriliyor. Bayan üniversite öğrencileri üzerinde yürütülen bir çalışmada, kırmızı çiçekli sardunya çiçeklerinin beta-beyin dalgalarının etkisini azaltarak stresi azalttığı gözlenmiş.

ÖĞRENMEYİ ETKİLİYOR

Hafta içinde literatürlerimi karıştırırken yukarıdaki başlığa sahip bir çalışma ve sonuçları dikkatimi çekti. Lavanta kokusunun taşıdığı uçucu yağa bağlı olarak bilhassa rahatlatıcı ve yatıştırıcı etkilerinin yanı sıra virüs, bakteri, fungus gibi mikroorganizmalara karşı etkili olduğu bilinmektedir. Bir çalışmada demans hastalarına lavanta koklatılması ile daha uzun süre uyutulabildiği tespit edilmiş. Lavanta çiçeği veya lavanta yağı koklatılan kadınların alfa-beyin dalgalarında artış ve beta-beyin dalgalarında azalmaya bağlı olarak stresin hafiflediği belirlenmiş. Aynı araştırıcı grup, daha sonra yaptıkları bir çalışmada ise, lavanta kokusu ve çiçek arajmanının üniversite öğrencilerinde zihinsel metamatik çözümü üzerindeki etkisini incelemiş. İlginç değil mi?

LAVANTA DA ÇOK ETKİLİ

Herhangi bir çiçek alerjisi olmayan 34 bayan ve 32 erkek üniversite öğrencisi üzerinde yürütülen çalışmada, deney materyali dört gruba ayrılarak uygulanmış: (1) Masa üzerine beyaz vazo içerisinde kokusu olmayan ya da çok az olan çeşitli renklerde bitkilerden (karanfil, krizantem, eğrelti vd.) hazırlanmış çiçek arajmanı, (2) Saf lavanta yağı (Lavandula angustifolia) odaya püskürteç ile sıkılmış, (3) Hem koku hem de çiçek aranjmanı birlikte, (4) Kontrol grubu olarak masa üzeri boş bırakılmış ve odaya koku sıkılmamış. Öğrenciler gelişigüzel şekilde dört gruba ayrılarak dört hafta boyunca haftanın dört günü, sırasıyla, her bir uygulama yapılmış. Çalışmanın tüm ayrıntıları ince ince tasarlanmış ama burada bunları açıklamaya gerek yok sanırım. Değerlendirme her uygulama sürecinde her öğrenciye üç rakamlı sayılar yedi saniye süre ile gösterilerek bir dakika içerisinde zihinden birbirlerinden çıkararak sonucu yazmaları istenmiş ve hesaplama süresi ve doğru hesaplama yüzdesi kaydedilmiş.

Sonuçta, lavanta kokusunun bayan öğrencilerin hesaplama hızı ve doğru hesaplama yüzdesini artırdığı, buna karşılık çiçek aranjmanının sadece doğru hesaplama yüzdesini gelişirdiği gözlenmiş. Erkek öğrencilerde ise çiçek aranjmanı doğru hesaplama yüzdesini geliştirmiş. Diğer taraftan, çiçek aranjmanı ve kokunun birlikte uygulanması ile algılama potansiyelleri üzerinde olumlu bir katkısı gözlenmemiş.

Malum, yoğun bir sınav sürecine girdiğimiz bu günlerde, öğrencilerin performansını artırmak için çeşitli destekleyici ilaçların haricinde, ‘abartmadan’ çalışma ortamında yaratılacak bu tip değişikliklerin başarı şansını artıracağına inanıyorum. Hayat bir yarış ve bu yarışta ‘bir saliselik fark’ bile fark yaratabiliyor.

Star

Beslenme ve Yaşam Haberleri

Eskişehir Kahve Festivali Festivali

Eskişehir Kahve Festivali 2026, kahve tutkunlarını, yerel markaları, baristaları ve müzikseverleri bir araya getiren keyifli etkinliklerden biri olarak 5–6–7 Haziran 2026 tarihlerinde düzenlenecek. Es

Uluslararası Çanakkale Gastronomi Festivali 2026

Çanakkale, 2026 yılında gastronomi tutkunlarını yeniden önemli bir lezzet buluşmasında ağırlamaya hazırlanıyor. 4. Uluslararası Çanakkale Gastronomi Festivali, 6–7 Haziran 2026 tarihlerinde Çanakkale’

Salmonelle Almanyada Bir Üründe Daha Bulundu

Hazır Ürünlerde Salmonella Tehlikesi Nedir? Salmonella, gıda yoluyla bulaşabilen ve sindirim sistemi enfeksiyonlarına neden olabilen bir bakteri türüdür. Genellikle çiğ tavuk, yumurta

Reeva tavuk aromalı hazır noodle ürününün de ki tehlike

Yetkililer, geri çağrılan partiye ait ürünlerin tüketilmemesini ve satın alınan markete iade edilmesini tavsiye ediyor. Ürünü tüketen ve mide bulantısı, kusma, ishal, karın ağrısı veya ateş gibi

Yiğit çay Karadenizin eşşsiz lezzeti

Yiğit Çay: Geleneksel Çay Lezzetini Modern Sofralara Taşıyan Marka Türkiye’de çay, yalnızca bir içecek değil; günlük yaşamın, sohbetlerin ve misafirperverliğin en önemli parçalarından

Kahve Etkinlikleri Neden Bu Kadar Popüler?

Son yıllarda kahve, yalnızca günlük tüketilen bir içecek olmaktan çıkarak sosyal bir deneyime dönüştü. Özellikle üçüncü nesil kahveciler, özel çekirdekler, filtre kahve demleme teknikleri, cold b

Carbone Newyork Dubai London Miami

Carbone New York: Klasik İtalyan-Amerikan Mutfağının Sinematik Hali Carbone, New York’un en ikonik İtalyan-Amerikan restoranlarından biri olarak gastronomi dünyasında özel bir yere sa

Al Pacino Vibe: İtalyan Yemekleri, Sinema Estetiği ve Unutulmaz Restoran Atmosferi

Al Pacino denildiğinde akla yalnızca güçlü oyunculuk performansları değil, aynı zamanda klasik İtalyan-Amerikan yemek kültürü de gelir. Özellikle The Godfather ile hafızalara kazınan loş ışıklı r

Soul Asian Street Food Kore lezzetleri

Asya sokak lezzetlerini modern sunum anlayışıyla bir araya getiren yeni nesil gastronomi markalarından biri olarak dikkat çekiyor. Son yıllarda Türkiye’de yükselen Uzak Doğu mutfağı ilgisiyle birlikte

Sanayi Street Food Festivali 17 mayısta Bornovada

Sanayi Street Food Fest, klasik gastronomi festivallerinden farklı olarak sokak kültürü, müzik, sosyal deneyim ve modern şehir yaşamını aynı atmosferde bir araya getiren yeni nesil etkinliklerden biri