Altın çilek bir mucize mi?

Her nedense, kendi değerlerimize sahip çıkmak yerine hep yabancı ürünleri daha değerliymiş gibi düşünüyoruz. Acaba altın çilek gerçekten etkili mi? Yoksa milyonlarca liralık döviz boşa mı gidecek? Prof. Dr. Erdem Yeşilada açıklıyor...

Prof. Dr. Erdem Yeşilada'nın yazısı:

Geçen hafta yazılı ve görsel basının gündeminde Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın bir aktardan satın aldığı kurutulmuş ‘altın çilek’ meyvesi vardı. Son iki yılda Güney Amerika’dan kurutulmuş halde ithal edilen 60 ton ürün için 3 milyon lira ödenmiş. Şimdi yok satıyor. Tahminimce tekrar 100-200 ton sipariş verilmiştir. Acaba bu ürün gerçekten etkili mi? Yoksa milyonlarca liralık döviz boşa mı gidecek?
İnka kirazı, yer kirazı gibi isimlerle anılan bitkinin Türkçe isimleri İngilizce’den çeviri... Ülkemizde iklimi uygun yerlerinde yetiştirme çalışmaları yapılıyor ve fideleri pazarlanıyor. Bitkinin Latince bilimsel adı physalis. Patates, patlıcan, domates gibi Amerika kaynaklı bitkiler ile aynı aileden: Solanaceae. Ancak aynı ailede tütün, ağuotu, güzelavratotu gibi zehirli bitkiler de var.

Bitkinin bir kaç türünden yerel halk arasında yararlanılıyor; physalis peruvianum, p.minima, p.angustifolia. Güney Amerika’da bitkinin bağırsak yumuşatıcı, idrar artırıcı, ödem giderici, ağrı kesici, karaciğeri onarıcı olarak ve dalak büyümesinde kullanıldığı bildiriliyor. Peki bilimsel olarak etkinliği ne derecede doğru?

ANTİOKSİDAN ETKİSİ DÜŞÜK

Bilimsel tarama motorlarında Latince adı anahtar kelime olarak girildiğinde 249 çalışma görülüyor. İlk bakışta, altın çileğin etkili olduğunu düşünüyorsunuz. Ancak ayrıntılı incelenmeye başlandığında bunların çok az bir kısmının altın çilek meyveleriyle ilgili olduğunu anlıyorsunuz. Çoğunluğu bitkinin toprak üstü, yaprakları ve kökleri üzerinde. Dolayısıyla, bitkinin meyvelerini tüketerek sağlayabileceğiniz yararları sınırlı. Çünkü bitkilerin farklı kısımları farklı bileşenler ve farklı etkilere sahip.

Bitkinin etkinliği hakkında fikir verebilecek bir çalışma, 2009’da yayımlanmış. Çeşitli Peru meyvelerinin şeker hastalığı ve yüksek tansiyon üzerindeki olası etkilerinin deneysel (in vitro) olarak incelendiği bu çalışmada altın çilek (aguaymano-physalis peruvianum) meyvelerinin etkisi, diğer Peru meyvelerine göre oldukça zayıf çıkmış. Gerek antioksidan etkisi ve gerekse antioksidan etkiye önemli katkısı olduğunu bildiğimiz fenolik bileşenlerin oranları incelenen diğer meyvelere göre en düşük seviyede.

Şeker hastalığında ve yüksek tansiyon üzerindeki etkinliğini değerlendirmek üzere bağırsaklarda nişastalı ve şekerli gıdaların emilimini sağlayan enzimler (alfa-amilaz ve alfa glukozidaz enzimleri) ve damar daraltıcı etkiye sahip enzim (anjiotensin-I dönüştürücü enzim) üzerindeki baskılayıcı etkisi incelendiğinde diğer incelenen meyvelere oranla yine düşük bulunmuş. Halbuki bu meyvenin pazarlanmasında yüksek antioksidan etkisi bulunduğu, şeker hastaları ve yüksek tansiyon hastalarında yararlı olduğu sloganı ön plana çıkarılıyor.

KUŞBURNU DAHA FAYDALI

Bu durum aklıma 15 yıl önce Başbakan Tansu Çiller’in kilosunu korumak amacıyla kullandığı kuşburnu meyvelerini getirdi. O zaman da müthiş bir satış patlaması sağlanmıştı. Şimdilerde kuşburnu satışı o kadar yüksek olmasa da yerli malı bir ürün yani herhangi bir döviz kaybı söz konusu değil. Kaldı ki kuşburnu meyvelerinin sağlık için yararlarını ortaya koyan çok sayıda bilimsel yayın bulunuyor. Yapılan bilimsel çalışmalarda kuşburnu meyvelerinin C vitamini bakımından en zengin kaynaklardan biri olduğu tespit edilmiş.

Kuşburnu gerek C vitamini ve karotenoitler gerekse taşıdığı polifenolik bileşikler nedeniyle kuşburnu meyveleri kuvvetli antioksidan etki gösteriyor. Alıç, üvez gibi meyvelerin antioksidan etkisiyle karşılaştırıldığında kuşburnunun dikkati çeken şekilde belirgin antioksidan etkisi tespit edilmiş. Bizim, deney hayvanları üzerinde yaptığımız çalışmalarda kuşburnunun kuvvetli ödem giderici, ağrı kesici, şeker düşürücü, ülseri iyileştirici etkileri belirlenmiş.

Sonuç olarak, yerli ürünümüz kuşburnu meyvelerinin ‘şişirilen’ altın çileğe göre sağlığımız için çok daha etkili olduğu bilimsel olarak da yapılan çalışmalarla ortaya konulmuştur. Ama her nedense, kendi değerlerimize sahip çıkmak yerine hep yabancı ürünleri daha değerliymiş gibi düşünüyoruz. Bu nedenle, devlet büyüklerimiz ve sanatçılarımızın halkımız için örnek teşkil edecek bu gibi davranışlara dikkat etmesi gerekir.

Star

Beslenme ve Yaşam Haberleri

The Best Bakeries in New York City: Worth the Hype or Not?

Guided by follower recommendations, Mackenzie Lee embarks on a culinary tour across New York City to put the city's most talked-about bakeries, bagel shops, and viral coffee spots to

2$ BUREK from Kosovo Girl in Podgorica, Montenegro

A Culinary and Cultural Break in Montenegro’s Capital: A €2 Burek and the Orthodox Cathedral The Balkans offer travelers heartfelt stories around every corner, fueled by

Where Tradition Meets Innovation in Budva: Authentic Montenegrin Burek

Where Tradition Meets Innovation in Budva: Authentic Montenegrin Burek While tourists visiting Montenegro pay an average of €15 per person for a meal, locals satisfy their hunger

Culinary Art at Monaco’s Peak: Le Louis XV – Alain Ducasse Experience

Located inside the legendary Hôtel de Paris in Monaco, the 3-Michelin-starred Le Louis XV – Alain Ducasse is not merely a high-gastronomy destination; it is one of the world's most luxurious restauran

Crispy and Authentic: A Guide to Traditional Balkan Meat Burek

Burek is one of the most iconic culinary staples of the Balkans—a masterclass in pastry making that features paper-thin, flaky layers of dough paired with a well-balanced savory filling. In an ep

What is the Burek? (Montenegro and Tivat)

Discovering Burek: The Ultimate Balkan Comfort Food in Montenegro When traveling through the Balkans, one culinary staple continuously stands out among locals and tourists alike: burek (or ber

Alman waffle vişne soslu

Nefis ve Pratik Waffel Tarifi: Ev Yapımı Klasik Lezzet Taptaze, fırından yeni çıkmış çıtır çıtır bir waffle, günün her saatinde tatlı krizlerini bastırmanın en lezzetli yollarından

Pilav tenceresi neden yayvan ve daha geniş olur?

Neden pilav tenceresi özel geniş dir? Eşit ısı alarak pirinç pişmesi lapa olmaması içindir.Fazla üst üste gelmemesi gerekir pişerken. Servis esnasındada piincin gene yayvan bir tabakta sunulmas

Marli home cake izmirin yeni markası

Geleneksel ev yapımı kek kültürü, modern mutfak anlayışıyla birleştiğinde ortaya sadece bir tatlı değil, aynı zamanda görsel bir şölen ve zanaat çıkar. Marli Home Cake, evde kek pişirme ve sunma sanat

Peşmelma (Peche melba) Şeftali Meyve Tatlısı

Masterchefte Enesin yaptığı bu taifte şeftalilerin kararında haşlanması gerekiyor. Sonra soğuk buzlu suya alınır.Kabukları güzel bir şekilde temizlenir.Buzdolabına alınır. Meyve sosu için frambu