Kadınlar Sütü İhmal Etmesin

Dünya nüfusunun yaşlanmasıyla önemi gitgide artan sağlık sorunlarından biri de osteoporoz. 2030 yılında 1 milyar 200 milyon kadının menopozda olacağı yönündeki tahmin, osteoporozun etkileyeceği kesimin büyüklüğünü de gözler önüne seriyor. Türkiye Menopoz ve Osteoporoz Derneği Başkanı ve Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Reprodüktif Endokrinoloji Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Erdoğan Ertüngealp, Milliyet Gazetesi'nden Ayşegül Aydoğan'ın osteoporozla ilgili sorularını yanıtladı...

Osteoporoz nedir?
Osteoporoz, kemiğin mineral dokusu içinde destek dokusunun hücresel kaybıdır. Mineral kaybıyla, kemikte kırılmaya yatkınlık artar. Osteoporozu tüm vücudu ilgilendiren bir hastalık olarak düşünmemiz lazım. Osteoporoz, menopoz sonrasında ortaya çıkmasıyla biliniyor ancak kemik hastalıklarına, kullanılan ilaçlara (tiroit, kortizon vb. ilaçlar) ve yaşlılığa bağlı görülen osteoporoz da var. Ayrıca çocukluk çağında ve erkeklerde de görülüyor.

Menopozdan ne kadar süre sonra osteoporoz başlıyor?

Hemen başlıyor. Menopoz öncesi de artıyor bu rakam. Çünkü östrojen hormonu azaldığı zaman osteporozun varlığı başlıyor.

İşte risk faktörleri
Osteoporoz ağrı yapar mı?

Hayır yapmaz. Ağrı, kas dokusu ve eklemlerde de görülen yaşlanmaya bağlı, destek dokusunun azalmasıyla artıyor.

Osteoporoz vücudun tüm kemiklerini mi etkiliyor?
Kemiklerimiz uzun (kol, bacak) ve yassı (omurlar) olarak ikiye ayrılır. Osteoporoz her iki kemik grubunda görülür. Ancak postmenopozal kadınlarda en belirgin olarak omurgada çökmelerle kendini gösterir. Şiddetli sırt ağrısı yapan küçük gizli kırıklar burada meydana gelir.

Riski artıran faktörler neler?

Beyaz ırk, uzun boylu olmak, genetik ve coğrafi faktörler, örneğin güneş ışığının az olduğu kuzey ülkelerinde daha çok görülüyor. Güneye inip güneş ışığı arttıkça görülme oranı azalıyor, ince - zayıf olmak da bir risk faktörü. Beslenmenin çok önemi var. Anne sütü emmek ise bir avantaj. Hastalıklar örneğin tiroit hastalığı, endokrin ve hormon hastalıkları, romatizmal hastalıklar, son yıllarda patlama gösteren kortizon kullanımına bağlı, bağışıklık sistemi hastalıkları olan kişilerde risk artıyor; osteoporoz yaşını çok erkene çekiyor. Uzun süre süt verme de kadında osteoporoz riskini artırıyor. Onun için emziren kadınlara muhakkak kalsiyum desteği vermek gerekir. Osteoporoz meslek hastalığı olarak da var. Kömür işçileri örneğin. İnsanlar artık güneş ışığından uzak çalışıyor plazalarda, metroyla, arabayla işine gelip gidiyor, kapalı alışveriş merkezlerine gidiyor. Güneş ışığından mahrum kalmaya neden olan kapalı ortamda çalışmak bu nedenle risk.

Aşırı kilo da artırıyor
Türk toplumu riskli bir ırk mı, yoksa şanslı mı?
Genetik olarak şanslı ırkız. Karışık bir ırk olduğumuzdan ve Orta Asya kökenli olmamız bizi şanslı kılıyor. Daha kısa boylu, daha yapılıyız. Balkanlar'dan gelenler daha uzun boylu olduğundan onlar risk grubuna giriyor.
Osteoporoza karşı kimler daha dikkatli olmalı?
Endometriozis (endometrium tabakasının rahimdeki normal yeri dışında gelişmesi) çok yaygın görülen bir hastalık. Onu baskılamak için kullandığımız âdetten kesme tedavileri sonrasında ve âdet göremeyenlerde osteoporoz görülüyor. Özellikle erken menopoza girenler (40 yaş öncesi), âdet görmeyen genç kızlarımız osteoporoz açısından değerlendirilmelidir.

Kiloyla ilişkisi var mı?

Osteoporozda aşırı spor ve aşırı zayıflık - şişmanlık risk faktörü. Sporcularda örneğin âdet görmemeye neden oluyor ki, bu da osteoporoza zemin hazırlayan nedenlerden. Yine az kalorili diyetler de kalsiyum alımını sınırladığından zararlı.

35 yaşına kadar süt için.

Kemiklerimizi kaç yaşına kadar güçlendirebiliriz?

Kemiğin bir yapımı var, bir de yıkımı var. Kemik devamlı bir yapım ve yıkım içinde kendini yeniliyor. Bu 35 yaşına kadar devam ediyor. Bu yaşa kadar yapım fazla, yıkım az. Bu yaştan sonra kayıplar artıyor, yıkım fazla oluyor. Menopoz sonrasında ise bu yıkım çok hızlanıyor. 35'li yaşlarda hem kadında hem erkekte kemikte her yıl binde 5 kayıp var. 20 yılda bu yüzde 10'luk bir kayıp haline gelecek. Menopoz sonrasında ise bu kayıp yüzde 3 - 5 arasında olacak. Büyük bir artış patlama oluyor. Postmenopozal dönemde kayıp bu nedenle önemli.

Hormon tedavisi koruyor
Kemik kırıkları da büyük bir sorun
Osteoporoz, kemiğin kırılganlığını artırıyor. Özellikle kalça kırıkları hayati risk açısından çok önemli. Ameliyatı çok ağır, ameliyat sonrası emboli (pıhtı atması) ve buna bağlı ölüm çok görülüyor. Bu hastaların 4'te biri ameliyat sonrası veya esnasında ölüyor, dörtte biri iyileşiyor, yarısı ise koltuk değneğine veya tekerlekli sandalyeye bağımlı kalıyor. Bunun dışında el bileği kırıkları çok görülüyor. Ufak düşmelerle hatta ağır bir şey kaldırmakla bile el bileği kırılabiliyor.

Koruyucu ilaç tedavisi var mı?

Menopozda kullanılan hormon tedavisi, osteoporoza karşı koruyor. Hormon tedavisi alanlarla almayanlar arasında osteoporoz çok farklı gelişiyor. Hormon tedavisi almayanlarda kırıklar artıyor.

Kemik ölçümü ilk olarak ne zaman yapılmalı, hangi periyotta tekrarlanmalı?

Kişide genetik risk ve daha önce belirttiğimiz hastalıklar varsa osteoporoz açısından da değerlendirip kemik ölçümü yapılmalı. Ama rutin olarak menopoz öncesi kadında istemiyoruz. Bu konu çok suiistimal ediliyor. Türkiye Menopoz ve Osteoporoz Derneği olarak, kemik ölçümünü menopoz sonrası dönemde ve menopozda bir kez yaptırıyoruz. Sağlamsa 3 yıl sonra, hormon kullanmıyorsa veya kayıp varsa 2 yılda bir, ağır osteoporoz varsa ve tedavi altındaysa tedavinin başarılı olup olmadığını kontrol etmek için o zaman yılda bir kez yapılabilir.

Tedavide neler kullanılıyor?

Hormon tedavisi, kalsiyum ve osteoporoz ilaçları.
Sigaranın rolü?

Sigara, aşırı alkol ve kahve tüketiminin kemik kaybını arttırıcı etkisi var.

Kaynak:Milliyet

Beslenme ve Yaşam Haberleri

Almanyada organik meyve ve sebzeler hangi marketlerde?

Almanya'da organik (Bio) sebze ve meyvelere ulaşmak oldukça kolaydır; çünkü ülke dünyanın en gelişmiş organik pazar ağlarından birine sahiptir. Sitenizdeki okuyucular için bu durumu "nereden, nasıl ve

Süper Gıda Yulafın Bin Yıllık İnanılmaz Hikayesi

Yulaf, bugün bir "süper gıda" olarak görülse de tarih boyunca bu kadar şanslı bir bitki olmamıştır. İlginç bir şekilde, yulafın hikayesi "istenmeyen bir ot" olarak başlar. İşte yulafın antik çağlar

Fit köfte :Ekmek yerine yulaf koy

Köfteyi sadece bir protein kaynağı olmaktan çıkarıp, lif oranı yüksek bir "süper gıdaya" dönüştürmek hem sindirim sistemin hem de uzun süre tok kalman için harika bir fikir. İşte köftede lif oranı

Antik Bir Japon Sırrı ile Nasıl Kilo Verilir? (Hara Hachi Bu Metodu)

Diyet yapmanıza ve egzersiz yapmanıza rağmen hala kilo vermekte zorlanıyor musunuz? Başarılı kilo vermenin anahtar sırrını dünyanın öbür ucunda, Japonya'nın Okinawa adasında bulduk. Buna "Hara Hachi B

Modern Zamanın Gençlik İksiri: Paça Çorbası Hakkında Bilmediğiniz 5 Şaşırtıcı Gerçek

Geleneksel mutfağımızın "ağır abisi" paça çorbası, son yıllarda sosyete sofralarından sporcu diyetlerine kadar her yerde karşımıza çıkıyor. Peki, neden herkes bir anda paça çorbası fanatiği oldu? Ceva

Enginar seçiminde bilinmeyenler

Urla Enginarı, sadece bir sebze değil, Türk mutfak kültüründe ve tarımında "Sakız Enginarı" olarak bilinen, coğrafi işaretle tescillenmiş çok özel bir değerdir. Senin de şu an İzmir'de olduğunu düşünü

File Market Sebze Meyveden Ceza

File Market'e yönelik Mart 2026 sonunda ciddi bir idari para cezası uygulandı. Ticaret Bakanlığı ekiplerinin yaptığı denetimler sonucunda, özellikle sebze-meyve reyonundaki fiyat politikaları nedeniyl

Tarım bakanlığının Tağşiş listesinde Eker peynir markası şaşırttı

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 2 Şubat 2026 tarihli güncel "Taklit veya Tağşiş Yapılan Gıdalar" listesiyle ilgili önemli bir gelişme yaşandı. Bakanlığın dün ve bugün medyaya yansıyan güncel raporuna

Bir demlik mutluluk : Gel bir çay içelim mi?

Türkiye’nin Çay Serüveni Türkiye’de sabahın ilk ışıklarından gece yarılarına kadar bitmeyen bir senfoni vardır: İnce belli bardakta kaşığın tıkırtısı. Bizim için çay sadece bir içecek değil, dostlu

Mutfakta Ölçü Sistemleri: Un Ölçülerinin Cup, Gram ve Ons Karşılıkları

Yemek ve özellikle pastacılıkta doğru ölçü kullanımı başarılı bir tarifin en önemli unsurlarından biridir. Farklı ülkelerde farklı ölçü sistemleri kullanıldığı için tariflerde bazen cup (su bardağı),