Dengeli beslenme

Canlıların hayatlarını devam ettirebilmek için dışarıdan ağız yoluyla aldıkları her türlü yiyeceğe besin diyoruz. çocukların büyümesi, organların çalışması, eskiyen hücrelerin yenilenmesi, günlük faaliyetlerimizi yürütmek için ihtiyaç duyduğumuz enerji hep besinler yoluyla temin edilmektedir.

Besinler, taşıdıkları ana maddeler yönünden altı grupta toplanmaktadır.

1. Karbonhidratlar:

Temel maddesi nişastadır. Selüloz ve şeker bunu takip eder. Nişasta da aslında bitkilerin depo şekeridir. Selüloz, insan vücudunda sindirilemediği için gereksiz bir karbonhidrat sayılıyordu. Ancak medeniyet hastalıkları ortaya çıktıktan sonradır ki, selülozun (meyve posası ve tahıl kepeği) değeri anlaşılabilmiştir. Bir adı da posa olan selüloz maddesi barsakların çalışmasında regülatör gibi vazife almakta, fazla yağların ve zehirli maddelerin vücuttan atılmasını sağlamakta; ayrıca kabızlığı önlemektedir. Kan dolaşımında yer alan ve hücrelerin en önemli yakıtını teşkil eden glikoz, bir şeker maddesidir. Kandaki glikoz oranı, beyin ve sinir sistemi için hayati bir öneme sahiptir. Bu sebeple; karaciğer bir miktar glikozu (glikojen şeklinde) depo ederek; ihtiyaç anında kana vermektedir.

Günlük enerji ihtiyacımızın hemen yarıya yakınını karbonhidratlardan sağlarız.

2- Yağlar:

Kaynaklarına göre hayvani ve nebat yağlar diye ayrıldıkları gibi; yapılarında bulunan karbon atomlarının doymuşluk derecesine göre de katı ve sıvı yağlar diye ayrılırlar. Tereyağı, tabii halde doymuş karbon atomları bulundururken; margarinler, bitkisel yağların fabrikalarda suni olarak hidrojen atomlarına doyurulması sonunda elde edilir. Bu yüzden, sıvı haldeki bitkisel yağlar (ayçiçek, mısırözü, zeytinyağı) sağlık yönünden daha faydalı kabul edilmektedir.

Yağlar, enerji kaynağı olmaları yanında, hücre zarlarının da temel maddesidirler. Ayrıca, yağda eriyen vitaminlerin bağırsaklar tarafından emilmesini ve sinirlerin etrafında miyelin adı verilen kılıfı teşkil ederek haber iletiminin aksamamasını temin ederler.

Günlük enerjinin yüzde otuzuna yakınını yağlardan sağlarız.

Dikkat: Aşırı şekilde alınan karbonhidrat ve şeker, vücutta depo edildiğinden şişmanlık dediğimiz metabolizma bozukluğuna yol açmaktadır. Fazla yağın bir miktarı da kana karıştığından dolaşım bozukluklarının başında yer alan damar sertliği yapmaktadır.

Uzmanlar, alınan günlük yağ miktarının 80 gramı aşmaması gerektiğinde birleşmişlerdir.

3- Proteinler:

Vücudumuzun vazgeçilmez yapı taşları hükmünde olan enzimler ve hormonlar birer protein maddesidirler. Hücre çekirdeklerinde yer alan aminoasitler, her insanı diğerinden ayıran özellikleri genetik olarak kodlamada kullanılırlar. Bu aminoasitler, mide ve barsaklarda emilen proteinlerin enzimlerle parçalanması (sentezi) sonunda elde edilirler.

Et, süt, yumurta gibi hayvani gıdalarla; soya fasulyesi, mercimek, nohut ve kuru fasulye gibi baklagiller protein aldığımız başlıca besinlerdir.

Proteinler, çocukların büyümesinde, eskiyen hücrelerin yenilenmesinde, yaraların iyileşmesinde görev alan çok önemli besinlerdir.

4- Vitaminler:

Metabolizma olaylarında katalizör ve düzenleyici olarak görev yaptıkları tahmin edilen vitaminler, A, B, C, D, E ve K vitaminleri olarak isimlendirilir. Süt, süt ürünleri, et, yumurta, unlu gıdalar, yağlar, meyve ve sebzeler besin olarak alınırken; aynı zamanda vitamin ihtiyacı da karşılanmış olur.

Dikkat: Vitaminler mutlaka tabii beslenme yoluyla alınmalı; suni vitaminlere itibar edilmemelidir. Vitamin hapları ve iğneleri aldatmacadan başka bir şey değildir. Fazla alınmaları halinde zehirli tesirleri bile vardır.

5- Mineraller:

Vücutta metabolizma olaylarının vazgeçilmez maddelerinden biri de minerallerdir. Maden tuzları ve suda erimiş iyonlar halinde hücrelerde yerleşen mineraller, ısı ve elektrik iletiminin temel maddesidirler. Na, K, Mg, Ca, Kl, PO4, SO4 bunların başlıcalarıdır. Fe, Ca, P, Co gibi minerallerle; eser elementler adı verilen çinko, bakır, kobalt, iyot, flor, kalsiyum ve arsenik gibi çok az miktarda bulunan mineraller metabolizma hastalıklarının tedavisinde kullanılmaktadır.

Sağlıklı ve dengeli bir beslenmede mineral eksikliği mevzubahis değildir.

6- Sular: Su ihtiyacımızın büyük bir kısmını şehir suyu dediğimiz normal su ile karşıladığımız gibi; meyve ve sebzelerle de bir kısım su ihtiyacımızı karşılarız. Su, kanımızın sıvı kısmını teşkil eden; hücre sitoplazmasında yer alan vazgeçilmez temel maddemizdir. Susuz hayat düşünülemez. Vücut için gerekli olan minerallerin bir kısmını yine su içinde erimiş olarak alırız.

Beslenme ve Yaşam Haberleri

Almanyada organik meyve ve sebzeler hangi marketlerde?

Almanya'da organik (Bio) sebze ve meyvelere ulaşmak oldukça kolaydır; çünkü ülke dünyanın en gelişmiş organik pazar ağlarından birine sahiptir. Sitenizdeki okuyucular için bu durumu "nereden, nasıl ve

Süper Gıda Yulafın Bin Yıllık İnanılmaz Hikayesi

Yulaf, bugün bir "süper gıda" olarak görülse de tarih boyunca bu kadar şanslı bir bitki olmamıştır. İlginç bir şekilde, yulafın hikayesi "istenmeyen bir ot" olarak başlar. İşte yulafın antik çağlar

Fit köfte :Ekmek yerine yulaf koy

Köfteyi sadece bir protein kaynağı olmaktan çıkarıp, lif oranı yüksek bir "süper gıdaya" dönüştürmek hem sindirim sistemin hem de uzun süre tok kalman için harika bir fikir. İşte köftede lif oranı

Antik Bir Japon Sırrı ile Nasıl Kilo Verilir? (Hara Hachi Bu Metodu)

Diyet yapmanıza ve egzersiz yapmanıza rağmen hala kilo vermekte zorlanıyor musunuz? Başarılı kilo vermenin anahtar sırrını dünyanın öbür ucunda, Japonya'nın Okinawa adasında bulduk. Buna "Hara Hachi B

Modern Zamanın Gençlik İksiri: Paça Çorbası Hakkında Bilmediğiniz 5 Şaşırtıcı Gerçek

Geleneksel mutfağımızın "ağır abisi" paça çorbası, son yıllarda sosyete sofralarından sporcu diyetlerine kadar her yerde karşımıza çıkıyor. Peki, neden herkes bir anda paça çorbası fanatiği oldu? Ceva

Enginar seçiminde bilinmeyenler

Urla Enginarı, sadece bir sebze değil, Türk mutfak kültüründe ve tarımında "Sakız Enginarı" olarak bilinen, coğrafi işaretle tescillenmiş çok özel bir değerdir. Senin de şu an İzmir'de olduğunu düşünü

File Market Sebze Meyveden Ceza

File Market'e yönelik Mart 2026 sonunda ciddi bir idari para cezası uygulandı. Ticaret Bakanlığı ekiplerinin yaptığı denetimler sonucunda, özellikle sebze-meyve reyonundaki fiyat politikaları nedeniyl

Tarım bakanlığının Tağşiş listesinde Eker peynir markası şaşırttı

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 2 Şubat 2026 tarihli güncel "Taklit veya Tağşiş Yapılan Gıdalar" listesiyle ilgili önemli bir gelişme yaşandı. Bakanlığın dün ve bugün medyaya yansıyan güncel raporuna

Bir demlik mutluluk : Gel bir çay içelim mi?

Türkiye’nin Çay Serüveni Türkiye’de sabahın ilk ışıklarından gece yarılarına kadar bitmeyen bir senfoni vardır: İnce belli bardakta kaşığın tıkırtısı. Bizim için çay sadece bir içecek değil, dostlu

Mutfakta Ölçü Sistemleri: Un Ölçülerinin Cup, Gram ve Ons Karşılıkları

Yemek ve özellikle pastacılıkta doğru ölçü kullanımı başarılı bir tarifin en önemli unsurlarından biridir. Farklı ülkelerde farklı ölçü sistemleri kullanıldığı için tariflerde bazen cup (su bardağı),