Bir saatte tüberküloz testi

Tıp dünyasının gündemine 1985 yılında giren moleküler tanı yöntemleri hastalıkların erken tanısı açısından yeni bir dönem başlattı.

Virüslerin bakterilerin neden olduğu hastalıkların tanısı için artık haftalarca beklemek gerekmiyor. Moleküler tanı yöntemleriyle hastalıklar birkaç saatte saptanabiliyor.Bu sayede hastalıkların kısa sürede tanısı ve tedavisi mümkün oluyor.

Acıbade Sağlık Grubu Merkez Laboratuvarında görev yapan Doç. Dr. Tanıl Kocagöz bu konuda şunları söylüyor:

Bu yöntemlerin birçoğu, hücrelerde yaşam için gerekli tüm bilginin saklandığı, hücrenin tüm özelliklerini belirleyen DNA ve diğer nükleer asitlerin, tüp içerisinde kısa zaman içersinde çoğaltılmasıtemeline dayanmaktadır.Daha önce mikroskop veya kültür ile saptanmayan enfeksiyon etkenleri günümüzde nükleer asitleri çoğaltarak kısa sürede saptanabilmektedir. DNAsı çoğaltılarak kolay incelenebilir hale gelen insan hücrelerinde genetik hastalara veya mkroorganizmalarda ilaç direncine yol açan değişiklikler belirlenebilmektedir.

Moleküler tanı yöntemlerinin kullanım alanları son derecegeniş.Her yıl milyarlarca insanın ölümüne neden olan Hepatit B, AIDS gibi virütik hastalıkların yanı sıra tüberküloz gibi hastalıkların tanısında da moleküler tanı yöntemlerinden yararlanılıyor.Özellikle tüberküloz tanısındaki yenilikler ülkemiz açısından büyük önem taşıyor.

Tüberküloz ülkemiz için büyük sorun

Doç. Dr. Tanıl Kocagöz tüberküloz nedeniyle dünyada her yıl 10 miilyon kişiden fazla yeni tüberküloz hastasının ortaya çıktığını yaklaşık 3 milyon kişinin de bu hastalıktan öldüğünü belirtiyor ve ekliyor:

Ülkemizde de sorun korkutucu boyutlardadır.Her yıl Sağlık Bakanlığı, Veren Savaşı Daire Başkanlığı kayıtlarına geçen 25 bin kkadar yeni tüberküloz hastası var.Tüberküloz tedavisi çok ilaçla yapılan ve en az 6 ay süren uzun bir süreçtir.Tedavi için gereken ilaçlar devlet tarafından karşılanmaktadır.Çok önemli sorunlardan birisi de tedavide kullanılan ilaçlara karşı tüberkülozun basilinin giderek daha dirençli hale gelmesidir. Bunda düzensiz ve yanlış ilaç kullanılmasının büyük payı vardır.Dirençli tüberküloz basili ile hastalanan kişinin tedavisi diğer hastalara kıyasla onlarca kez daha fazla olmakta, çoğu kez tedaviden sonuç alınamayarak hastalar ölmektedir.

Tüberkülozun kesin tanısı, hastadan alınan balgam, idrar gibi örneklerden tüberküloz basilinin üretilmesi ile konuluyor.Ancak, tüberküloz basillerinin diğer enfeksiyon etkeni bakterilere oranla çok yavaş çoğalması nedeniyle, bu işlem 3 ila 6 hafta kadar bir süre gerektiriyor.

Mikroskopta tüberküloz basilinin özel boyama yöntemleri ile görülebildiği ve tanının kesin olmasada kısa sürede konulabildiğini belirten Doç. Dr. Kocagöz, şunları söylüyor:

Buradaki sorun ise mikroskobi yöntemlerinin duyarlılığının düşük olması ve basilin mikroskobi yöntemlerinin duyarlılığının düşük olması ve basilin mikroskobik incelemde yakalanabilmesi için örnekte çok sayıda bulunmasının gerekmesidir.Doğal olarak klasik mikroskobi yöntemleri ile basilin ilaçlara karşı direncinin saptanması da mümkün olmamaktadır.Klasik kültür yöntemleri ile antitüberküloz ilaçlara duyarlılık saptanmak istendiğinde bu aynı ilk kültür süresinde olduğu gibiikinci bir 3 ila 6 hafta daha gerekmektedir.Bu süreler içersinde hastaların ya tedavisis gecikmekte, ya da hastalara etkili olmayacak yanlış bir tedavi uygulanabilmektedir."

Hızlı kültür sistemleri ile kesin tanıya daha çabuk ulaşmasına karşın bu yöntemler istenilen çabukluğa ulaşmasından uzak görünüyor.Bu alanda moleküler tanı yöntemleri hızlı ve duyarlı sonuçlar alınmasını sağlıyor.

Bir saatte tüberküloz tanısı

Hastalardan alınan örneklerden tüberküloz basilinin DNA'sı polimeraz zincirleme tpkimesi adı verilen bir yöntemle çoğaltılarak, bu DNA'nın varlığı araştırılıyo.

Bu sayede tüberküloz basilinin varlığı bir gün içersinde saptanabildiğini belirten Doç. Dr. Kocagöz, "Aynı yöntemle ilaç direncinden sorumlu genler çoğaltılıp buradakideğişiklikler incelenerek etkenin rifampisin gibi bazı önemli antitüberküloz ilaçlara duyarlılığı da birkaç saat içerisinde belirlenebilmektedir.Bu yöntemlerin yaygın olarak kullanılması ile tedavi başarısı artacak,ilaç kullanımında önemli teasarruf sağlanacak, ilaç yan etkilerinin görülmesi azalacak ve bulaş zinciri kırılarak tüberküloz ile savaşta önemli bir adım atılmış olacaktır." diye belirtiyor.

Moleküler tanı yöntemlerinin kullanıldığı alanlardan biri de genetik hastalıklar.Genetik hastalıkların sık görüldüğü ülkelerden biri olmamız moleküler tanı yöntemlerinin önemini arttırıyor.Zeka geriliğine neden olan birçok genetik hastalık, henüz bebek anne karnındayken başarıyla saptanabiliyor.

Kalite kontrollerde kullanılan standartlar

Laboratuvar testlerinin her birinin kendisine özgün kalite kontrol standartları ve testleri bulunuyor.Her laboratuvar tanı yöntemi için öncelikle laboratuvarda o yöntem için belirlenmiş sınır değerler arasındaçalışıp çalışadığının sürekli kontrol edilmesi gerekiyor.

Laboratuvar yöntemlerinin uluslararasıkabul edilmiş standartları var.Bu standarların, bu alanlarda tıllardır çalışmakta olan bazı öncü kuruluşların çalışmaları sonucunda oluştuğunu belirten Doç. Dr. Tanıl kocagöz şunları söylüyor: "Amerika Birleşik Devletlerindeki "National Committee for Clinical Laboratary Standarts" bu standartların belirlenmesinde öncülük etmiş bir kuruluştur ve bu kuruluşun belirlediği standartlar genellikle uluslar arası alanda birçok yöntem için kabul görüyor."

Beslenme ve Yaşam Haberleri

Nehşehir simidi geçmişten günümüze değişmeyen lezzet

Nevşehir simidi, Kapadokya’nın taş fırın kültüründen doğmuş yerel bir lezzettir. Anadolu’da simit geleneği çok eskiye dayansa da her şehrin simidi farklıdır. Nevşehir simidi de bölgenin coğrafyası ve

Alman ızgara köfte ile Türk ızgara köfte farkı nedir?

Alman ızgara köftesi (özellikle Frikadelle tarzı) Türk köftesinden biraz farklıdır. Daha sade baharatlı, daha sulu ve hafif ekmekli olur. İşte püf noktaları: Et Seçimi Çok Önemli Alman köftesind

Amerika’da En Çok Tercih Edilen Marketler U.S.

Amerika Birleşik Devletleri’nde market alışverişi, eyalete ve yaşam tarzına göre değişiklik gösterse de bazı büyük zincirler ülke genelinde en çok tercih edilenler arasında yer alır. Fiyat, ürün çeşit

Almanya’da Türklerin Özellikle Tercih Ettiği Türk Marketleri

Almanya’da yaklaşık üç milyona yakın Türkiye kökenli insan yaşamaktadır. Bu büyük topluluk, günlük alışveriş alışkanlıklarında hem Alman zincir marketlerini hem de Türk marketlerini tercih etmektedir.

Ramazan Bingöl’den Yeni Lezzet Hamlesi dikkatleri çekti

Türkiye’nin tanınmış restoran markalarından birinin kurucusu olan Ramazan Bingöl, gastronomi alanındaki yatırımlarına bir yenisini daha ekledi. Geleneksel Türk mutfağını modern sunumla birleştiren kon

Hurma ile hiç bilinmeyenler şaşıracaksınız

Hurma Ramazan’ın sembolü gibi görülse de aslında çok daha derin bir geçmişe ve besin değerine sahip. İşte hurma hakkında çoğu kişinin bilmediği gerçekler: 1. Şeker Var Ama Lif de Çok Yüksek Hurm

Oruçluyken Ağız Kokusunu Azaltmanın Yolları

Ramazan ayında uzun süreli açlık ve susuzluk nedeniyle ağız kokusu birçok kişinin yaşadığı yaygın bir durumdur. Bu durum çoğu zaman hijyen eksikliğinden değil, fizyolojik süreçlerden kaynaklanır. Oruç

Almanyada en çok tercih edilen Kefir markaları

Almanya’da marketlerde ve süpermarket raflarında kefir tüketimi arttıkça bazı yerel ve yaygın markalar ön plana çıkıyor. Özellikle sade kefir ve yüksek proteinli ürünler bulmak mümkün: Almanya’da

Almanya da hangi Kefir tüketiliyor?

Marketlerde kolayca bulunur Müller ve Milram gibi büyük süt markaları düzenli olarak kefir üretir. Ayrıca Rewe ve Edeka gibi zincir marketlerde her zaman bulunur. Özellikle kimler tüketiyor?

Tteokbokki Nedir?

Tteokbokki (떡볶이), Kore mutfağına ait çok popüler bir sokak yemeğidir. Ana malzemesi pirinç keki (tteok) olan bu yemek, genellikle acı kırmızı biber sosu (gochujang) ile pişirilir. İçinde Neler Var?